Cảm thấy tim mình đập không phải luôn là tim đập nhanh. Và tim đập nhanh không phải luôn là loạn nhịp.
Ba từ và phạm vi của chúng
- Trống ngực — cảm giác nhận ra nhịp tim của mình
- Tim đập nhanh — tần số thật sự cao hơn bình thường, đếm được
- Loạn nhịp — nhịp không đều hoặc bất thường về cơ chế
- Một người có thể có trống ngực mà nhịp hoàn toàn bình thường
- Và có người loạn nhịp mà không cảm thấy gì
Hai điểm cuối là lý do bác sĩ không dựa vào cảm giác mà đo và ghi điện tim.
Tự đếm mạch
- Đặt hai ngón lên mặt trong cổ tay, phía ngón cái
- Đếm số nhịp trong trọn một phút
- Ghi cả việc nhịp có đều hay không
- Đếm lúc nghỉ, sau khi ngồi yên vài phút
- Đếm cả trong lúc đang có cơn nếu làm được
Điểm thứ ba quan trọng không kém con số: nhịp một trăm đều khác hẳn nhịp một trăm không đều.
Vì sao đếm trong cơn có giá trị nhất
- Cơn thường hết trước khi tới được phòng khám
- Điện tim lúc hết cơn có thể bình thường
- Con số trong cơn là dữ liệu bác sĩ cần
- Ghi cả giờ bắt đầu và giờ kết thúc
- Một số thiết bị đeo ghi lại được, mang theo khi khám
Đây là lý do nhiều người khám nhiều lần mà chưa ra: cơn không xảy ra đúng lúc đang đo.
Ghi lại cơn thế nào
- Giờ bắt đầu và giờ kết thúc
- Số nhịp trong một phút
- Nhịp đều hay không đều
- Đang làm gì khi cơn bắt đầu
- Có kèm choáng, đau ngực, khó thở không
Năm mục này là nội dung của một lần khám, nên ghi lại thì buổi khám có dữ liệu thật thay vì lời kể chung.
Cảm giác bỏ nhịp
- Cảm giác tim ngừng một nhịp rồi đập mạnh bù lại
- Rất thường gặp và phần lớn lành tính
- Hay xuất hiện khi nghỉ, khi nằm xuống
- Cà phê, thiếu ngủ, căng thẳng làm nó nhiều hơn
- Cần khám khi nhiều, hoặc kèm choáng, hoặc kèm đau ngực
Điểm thứ ba đáng nhớ: nhiều người chỉ cảm thấy nó khi sắp ngủ, và đó là vì lúc đó không có tiếng ồn nào khác.
Nhịp không đều
- Cảm giác nhịp lộn xộn, không theo nhịp nào
- Đếm mạch thấy khoảng cách giữa các nhịp khác nhau
- Là dấu hiệu cần được ghi điện tim
- Có thể không kèm cảm giác gì khác
- Cần đi khám dù không thấy mệt
Nhóm này đáng đi khám vì một số dạng nhịp không đều có nguy cơ riêng cần được xử lý dù không gây triệu chứng.
Tim đập chậm
- Tần số thấp hơn bình thường
- Có thể bình thường ở người tập luyện nhiều
- Có thể do thuốc đang dùng
- Kèm choáng, mệt, gần ngất thì cần khám
- Đừng tự ngưng thuốc vì thấy mạch chậm
Điểm thứ hai giải thích vì sao mạch chậm ở người chạy bộ đường dài thường không phải vấn đề.
Những gì làm trống ngực nhiều hơn
- Cà phê, trà đặc, nước tăng lực
- Thiếu ngủ
- Căng thẳng và lo âu
- Rượu
- Một số thuốc, kể cả thuốc cảm không cần đơn
Nhóm cuối bị bỏ qua nhiều nhất: một số thuốc cảm và thuốc xịt mũi làm tim đập nhanh, nên hãy đọc nhãn.
Nguyên nhân ngoài tim
- Cường giáp
- Thiếu máu
- Sốt và nhiễm trùng
- Mất nước
- Hạ đường huyết
Đây là lý do khám vì trống ngực thường kèm xét nghiệm máu, không chỉ điện tim.
Lo âu và cơn hoảng
- Gây trống ngực thật, không phải tưởng tượng
- Thường kèm thở nhanh, tê quanh miệng, tê đầu ngón
- Thường kèm cảm giác sắp có chuyện xấu
- Là nguyên nhân thật và điều trị được
- Nhưng phải loại trừ nguyên nhân tim trước
Điểm cuối là thứ tự đúng: kết luận do lo âu là kết luận sau khi đã loại trừ, không phải kết luận đầu tiên.
Dấu hiệu cần gọi cấp cứu
- Trống ngực kèm đau ngực
- Kèm choáng nặng hoặc ngất
- Kèm khó thở nhiều
- Cơn kéo dài không dứt
- Nhịp rất nhanh kèm vã mồ hôi, da lạnh
Ngất trong cơn là dấu hiệu có trọng lượng lớn, nên hãy kể rõ nếu đã từng ngất dù chỉ một lần.
Những gì được làm ở cơ sở y tế
- Điện tim
- Xét nghiệm máu tìm nguyên nhân ngoài tim
- Thiết bị ghi nhịp trong nhiều giờ hoặc nhiều ngày
- Siêu âm tim khi cần
- Nghiệm pháp gắng sức tuỳ tình huống
Thiết bị ghi trong nhiều ngày là cách bắt được cơn mà điện tim một lần không thấy, nên đừng ngại mang nó.
Biết tên gọi không phải biết bệnh
- Trống ngực là cảm giác, không phải chẩn đoán
- Cảm giác và nhịp thật có thể không khớp nhau
- Nhiều nguyên nhân nằm ngoài tim
- Đọc hiểu để đếm được và ghi được
- Con số trong cơn có giá trị hơn mọi mô tả
Với triệu chứng này thì một bảng ghi cơn trong hai tuần có ích hơn nhiều so với nhiều lần khám mà không có dữ liệu.
Câu hỏi thường gặp
Trống ngực là gì?
Là cảm giác nhận ra nhịp tim của mình — đập mạnh, đập nhanh, hoặc như bỏ một nhịp. Nó là cảm giác, và nó không đồng nghĩa với việc nhịp tim thật sự bất thường.
Tự đếm mạch thế nào?
Đặt hai ngón lên mặt trong cổ tay phía ngón cái, đếm số nhịp trong một phút. Ghi cả việc nhịp có đều hay không, vì tính đều quan trọng không kém con số.
Cảm giác bỏ một nhịp có đáng lo không?
Cảm giác này rất thường gặp và phần lớn là nhịp phụ lành tính. Nhưng khi nó xuất hiện nhiều, kèm choáng, hoặc kèm đau ngực thì cần được bác sĩ đánh giá.
Cơn tim đập nhanh thì làm gì?
Ngồi nghỉ, đếm mạch và ghi lại giờ cùng số nhịp. Nếu kèm đau ngực, choáng nặng, gần ngất hoặc khó thở thì gọi cấp cứu.