Máy đo ô xy đầu ngón — con số nghĩa gì và khi nào nó sai

Chiếc kẹp nhỏ này vào nhà rất nhiều người sau đại dịch. Nó hữu dụng, nhưng nó sai trong một số tình huống cụ thể mà ít ai biết.

Máy đo bằng cách nào

• Chiếu sáng qua đầu ngón
• Đo lượng sáng bị hấp thụ
• Từ đó ước lượng tỷ lệ ô xy
• Là đo gián tiếp, không phải lấy máu
• Nên nó có sai số trong một số điều kiện

Hiểu nó là phép đo gián tiếp qua ánh sáng là hiểu vì sao sơn móng tay và đầu ngón lạnh làm nó sai.

Đo đúng cách

• Ngồi nghỉ vài phút trước khi đo
• Bàn tay ấm, không lạnh
• Không cử động trong lúc đo
• Chờ số ổn định vài giây rồi mới đọc
• Tháo sơn móng ở ngón định đo

Điểm thứ tư hay bị bỏ: nhiều người đọc con số đầu tiên hiện ra, trong khi nó chưa ổn định.

Những gì làm máy cho số sai thấp

• Sơn móng tay, nhất là màu đậm
• Móng giả hoặc móng dày
• Đầu ngón lạnh
• Tuần hoàn ở tay kém
• Cử động hoặc run trong lúc đo

Người đo thấy số thấp bất thường nên thử lại ở ngón khác và sau khi làm ấm tay, trước khi hoảng.

Những gì làm máy cho số sai cao

• Một số tình trạng ngộ độc khí
• Một số bất thường của huyết sắc tố
• Ánh sáng mạnh chiếu vào đầu dò
• Máy kém chất lượng
• Đây là nhóm nguy hiểm hơn vì nó tạo an tâm sai

Điểm đầu là lý do trong ngộ độc khí thì máy có thể hiện số đẹp trong khi người bệnh đang rất nặng.

Da sẫm màu và sai số

• Có bằng chứng cho thấy sai số lớn hơn ở da sẫm
• Sai số nghiêng về phía cho số cao hơn thực tế
• Rõ hơn ở khoảng giá trị thấp
• Là điều nên biết khi theo dõi tại nhà
• Càng thêm lý do để nhìn triệu chứng, không chỉ con số

Đây là điểm mới được nói tới nhiều trong những năm gần đây, và nó đáng biết khi dùng máy ở nhà.

Con số và triệu chứng

• Có người số bình thường mà khó thở rõ
• Có người số thấp mà chưa thấy khó thở
• Nhịp thở và cách thở quan trọng không kém
• Nói được thành câu hay không là dấu hiệu tốt
• Đừng để con số lấn át những gì đang thấy

Điểm thứ nhất là lý do em khuyên đừng dùng máy để tự cho phép mình ở nhà khi đang khó thở.

Mốc nào thì đi khám

• Có mốc thường dùng nhưng nó không giống nhau với mọi người
• Người có bệnh phổi lâu năm có mốc riêng
• Hãy hỏi bác sĩ về mốc của mình
• Hỏi cả mốc nào thì gọi cấp cứu
• Ghi mốc đó lên giấy dán cạnh máy

Điểm cuối là việc rất đáng làm: dán mốc riêng của mình cạnh máy thì không phải đoán lúc đang lo.

Đo khi gắng sức

• Một số người chỉ tụt số khi vận động
• Bác sĩ có thể cho đo trước và sau khi đi lại
• Cách này phát hiện được điều đo lúc nghỉ không thấy
• Chỉ làm khi được hướng dẫn
• Dừng ngay nếu thấy khó thở nhiều

Đây là một nghiệm pháp đơn giản mà có giá trị, nhưng nó nên làm theo hướng dẫn chứ không tự làm.

Ghi sổ theo dõi

• Đo cùng giờ mỗi ngày
• Ghi cả nhịp mạch mà máy hiện
• Ghi cả cảm giác khó thở lúc đó
• Ghi việc đang thở ô xy hay không nếu có
• Mang sổ đi khám

Điểm thứ tư quan trọng với người đang thở ô xy tại nhà: một con số đẹp khi đang thở ô xy nói điều khác.

Dùng máy cho trẻ nhỏ

• Cần đầu dò đúng cỡ
• Trẻ cử động nhiều nên số hay nhảy
• Có thể đo ở ngón chân hoặc mu bàn chân
• Quan sát lồng ngực quan trọng hơn con số
• Hỏi bác sĩ về cách theo dõi cho con

Với trẻ thì rút lõm lồng ngực và cánh mũi phập phồng là dấu hiệu đáng tin hơn con số trên máy.

Dấu hiệu đi ngay bất kể con số

• Không nói được thành câu vì phải thở
• Môi hoặc đầu ngón tím
• Lú lẫn, vật vã
• Co kéo hõm ức rõ
• Thở rất nhanh và nông

Nhóm này gọi cấp cứu ngay, và đừng mất thời gian đo lại máy để xác nhận.

Chọn và bảo quản máy

• Chọn loại có nguồn gốc rõ
• Máy quá rẻ có sai số lớn
• Thay pin khi số nhảy bất thường
• Lau đầu dò cho sạch
• Thử lại bằng máy khác nếu số lạ

Số nhảy bất thường thường là pin yếu hoặc đầu dò bẩn, nên hãy kiểm hai thứ đó trước.

Biết tên gọi không phải biết bệnh

• Đây là phép đo gián tiếp, có sai số
• Có tình huống nó cho số sai cao, tạo an tâm sai
• Số bình thường không loại trừ khó thở
• Đọc hiểu để đo đúng và biết khi nào không tin nó
• Có dấu hiệu nặng thì đi ngay, đừng đo lại

Với thiết bị này thì điều quan trọng nhất là biết nó sai ở đâu, không phải biết đọc con số.

Câu hỏi thường gặp